Canllawiau diogelwch a hylendid bwyd ar gyfer banciau bwyd ac elusennau
Cyhoeddwyd 15 Tachwedd 2022
Yn berthnasol i Loegr, Gogledd Iwerddon a Chymru
1. Cofrestru fel busnes bwyd (banciau bwyd ac elusennau)
Canllawiau ynghylch a oes angen i chi gofrestru fel busnes bwyd
Gallai fod angen i chi?os ydych chi, neu eich gweithrediad, yn darparu bwyd i¡¯r gymuned?yn rheolaidd ac mewn modd cyfundrefnol, hyd yn oed os yw am ddim, a hynny 28 diwrnod cyn i chi ddechrau darparu bwyd.
Mae gennym gyngor penodol ar?.?
Cyn darparu bwyd yn rheolaidd i¡¯r gymuned, cysylltwch ???i drafod y gofynion cofrestru.
Fel gweithredwr busnes bwyd, mae angen i chi ddilyn y gofynion diogelwch a hylendid bwyd perthnasol, a amlinellir yn y canllawiau hyn. Mae cofrestru fel busnes bwyd yn golygu y bydd eich gweithrediad yn destun??gan swyddogion awdurdodedig, ac y bydd yn cael sg?r hylendid bwyd, os yw¡¯n gymwys ar ei chyfer.?
Os taw dim ond?yn achlysurol?y byddwch chi¡¯n darparu bwyd i¡¯r gymuned, efallai na fydd angen i chi gofrestru fel busnes bwyd. Fodd bynnag, dylai¡¯r bwyd a ddarperir gennych chi fod yn ddiogel i¡¯w fwyta o hyd, ac rydym yn argymell eich bod yn dilyn yr arferion gorau o ran diogelwch a hylendid bwyd a restrir yn y canllawiau hyn.
A chithau¡¯n weithredwr busnes bwyd, gall eich??roi cymorth a chyngor pellach i chi mewn perthynas ?¡¯r materion yn y canllawiau hyn.
Mae gennym hefyd ganllawiau diogelwch a hylendid bwyd ar gyfer?.
2. Sefydlu banc bwyd, elusen cymorth bwyd neu ddarparwr cymorth bwyd
Canllawiau ar gyfer sefydlu darparwr bwyd elusennol.
Os yw eich , mae angen iddo ddilyn yr un?.
Mae hyn yn cynnwys dilyn rheolau mewn perthynas ?¡¯ch:
Os ydych yn gweithredu mewn adeilad neu leoliad a rennir, mae angen i chi roi¡¯r un mesurau a rhagofalon ar waith ? phe bai¡¯n eiddo meddiannaeth unigol.
3. Rheoli hylendid bwyd (banciau bwyd ac elusennau)
Gofynion hylendid bwyd ar gyfer eich darparwr bwyd elusennol.
Bydd??yn sicrhau bod y bwyd rydych chi¡¯n ei weini yn ddiogel i¡¯w fwyta. Sicrhewch fod eich gweithrediad yn gyfarwydd ?¡¯r pedwar prif faes ac yn eu dilyn:
- ?
Bydd dilyn canllawiau ar?, fel golchi dwylo, hefyd yn helpu i sicrhau safonau diogelwch bwyd uchel.
4. Rheoli diogelwch bwyd ar gyfer darparwyr bwyd elusennol
Gweithdrefnau rheoli diogelwch bwyd ar gyfer darparwyr bwyd elusennol wedi¡¯i bennu¡¯n fusnes bwyd
Rhaid i bob busnes bwyd fod ???ar waith, a dylent fod yn seiliedig ar egwyddorion?.
Mae ein??yn seiliedig ar egwyddorion?HACCP?ac yn helpu gweithrediadau llai i gydymffurfio ?¡¯r gyfraith.
Lawrlwythwch ein? i wneud yn si?r eich bod yn barod am eich?.
Os nad ydych wedi eich?, mae dyletswydd arnoch o hyd i ddarparu bwyd diogel. Bydd defnyddio¡¯r canllawiau ar y dudalen hon yn helpu.
4.1 Diogelwch rhoddion bwyd
Pan fydd bwyd wedi¡¯i ddosbarthu, sicrhewch fod bwydydd sydd angen eu hoeri neu eu rhewi yn ddigon oer ac nad yw¡¯r deunydd pecynnu wedi¡¯i ddifrodi. Os nad ydych o¡¯r farn bod y bwyd wedi cael ei drin yn ddiogel neu os yw o ansawdd gwael, peidiwch ?¡¯i ddefnyddio.
Mae bwyd mewn tun fel arfer yn ddiogel i¡¯w fwyta. Os yw¡¯r tun ? tholciau, ar yr amod nad yw¡¯r tolc yn ddwfn ac nad oes unrhyw arwyddion amlwg eraill bod y tun wedi¡¯i ddifrodi, dylai¡¯r bwyd fod yn ddiogel i¡¯w fwyta. Fodd bynnag, os yw¡¯r tolc yn ddwfn, gall y tun fod ? thwll yn y s¨ºl. Gallai hyn arwain at dun nad yw bellach yn ddibynadwy. Yn yr achos hwn, ni ddylid dosbarthu na bwyta¡¯r bwyd y tu mewn. Os yw¡¯r tolc wedi peri i¡¯r tun rydu, ni ddylech fwyta¡¯r bwyd y tu mewn.
Weithiau mae bwyd sy¡¯n cael ei storio mewn jariau gwydr yn cynnwys botwm diogelwch ar ben y caead metel. Gellir gwasgu hwn er mwyn gweld pa mor ddiogel yw s¨ºl y cynnyrch. Mae bwyd sy¡¯n cael ei storio mewn jariau gwydr naill ai ag aer wedi¡¯i dynnu o¡¯r cynnyrch neu mae¡¯n cynnwys atmosffer wedi¡¯i addasu i gynnal diogelwch y bwyd. Os nad oes modd gwasgu¡¯r botwm, mae hyn yn dangos bod y jar wedi¡¯i agor. Sicrhewch bob amser fod y s¨ºl ar jariau gwydr yn gyfan ac nad yw wedi¡¯i hagor.
Peidiwch ? dosbarthu bwyd o gan sydd wedi chwyddo neu o jar fwyd y mae rhywun wedi ymyrryd ? hi (er enghraifft, lle bo modd gwasgu¡¯r botwm diogelwch ar y caead). Gallai hyn ddangos bod bacteria¡¯n bresennol ac yn tyfu, gan wneud y bwyd yn anniogel i¡¯w fwyta.?
4.2 Darparu gwybodaeth am alergenau
Mae¡¯n bwysig rheoli alergenau¡¯n effeithiol er mwyn sicrhau bod bwyd yn ddiogel i gwsmeriaid ag alergeddau bwyd, anoddefiadau bwyd neu glefyd seliag. Os ydych wedi cofrestru fel busnes bwyd, rhaid i chi?, gan gynnwys:
- darparu gwybodaeth gywir am alergenau ar gyfer?, gan gynnwys?bwydydd wedi¡¯u pecynnu ymlaen llaw i¡¯w gwerthu¡¯n uniongyrchol a bwydydd heb eu pecynnu ymlaen llaw (bwydydd rhydd)
- trin a rheoli alergenau bwyd yn effeithiol mewn cegin neu wrth baratoi bwyd, fel atal?
Mae cael sgwrs ? defnyddwr am ofynion alergenau yn hynod bwysig er mwyn sicrhau bod yr holl wybodaeth angenrheidiol yn cael ei rhoi i alluogi busnesau bwyd i baratoi bwyd a bodloni gofynion alergenau, ac i alluogi defnyddwyr i wneud dewis diogel a gwybodus ynghylch pa fwyd i¡¯w fwyta.
Gall rheolwyr ddefnyddio a rhannu adrannau o¡¯n??? staff er mwyn sicrhau arferion gorau ym maes alergeddau bwyd.
Gall staff ymgymryd ?¡¯n??am ddim.?
Lawrlwythwch ein??i¡¯w arddangos ar eich gwefan. Mae hefyd ar gael yn:
- ?
4.3 Dyddiadau ¡®defnyddio erbyn¡¯ ac ¡®ar ei orau cyn¡¯
Mae dyddiadau ¡®ar ei orau cyn¡¯ yn ymwneud ag ansawdd, nid diogelwch bwyd
Gallwch gyflenwi bwyd ar ?l y dyddiad ¡®ar ei orau cyn¡¯, ond efallai na fydd y bwyd yn bodloni¡¯r ansawdd a ddisgwylir gan y defnyddiwr.
Mae gan? ar gyfer cyflenwi bwyd sydd wedi mynd heibio¡¯r dyddiad ¡®ar ei orau cyn¡¯.?
Mae dyddiadau ¡®defnyddio erbyn¡¯ yn diogelu defnyddwyr
Mae angen dyddiad ¡®defnyddio erbyn¡¯ neu ddyddiad ¡®ar ei orau cyn¡¯ ar y rhan fwyaf o fwyd ¡®wedi¡¯i becynnu ymlaen llaw¡¯. Fel arfer, y cynhyrchydd neu¡¯r gweithgynhyrchwr fydd yn gwneud hyn. Bwyd wedi¡¯i becynnu ymlaen llaw yw unrhyw fwyd sydd wedi¡¯i roi mewn deunydd pecynnu?cyn ei werthu neu ei roi i ffwrdd.
Nid oes angen labelu dyddiad ar rai bwydydd sydd wedi¡¯u pecynnu ymlaen llaw, fel ffrwythau a llysiau cyfan ffres heb eu paratoi. Darllenwch y?rhestr lawn o eithriadau.
Os ydych yn cael bwydydd ¡®heb eu pecynnu ymlaen llaw¡¯ (bwydydd rhydd) neu fwyd sydd wedi¡¯i ¡®becynnu ymlaen llaw i¡¯w werthu¡¯n uniongyrchol¡¯, fel brechdanau o siop frechdanau, efallai y c?nt eu dosbarthu fel bwyd ¡®wedi¡¯i becynnu ymlaen llaw¡¯ ar ?l ei roi i chi. Mae hyn oherwydd nad ydynt bellach yn y lle y cawsant eu gwneud. Mae¡¯n bosib y bydd angen i chi ychwanegu labelu dyddiad cyn ei ddosbarthu yn yr achos hwn. Mae gennym?.
Mae angen dyddiad ¡®defnyddio erbyn¡¯ ar gyfer bwyd sy¡¯n mynd yn ddrwg yn gyflym a fydd yn beryglus i iechyd os caiff ei fwyta ar ?l y dyddiad penodol. Mae¡¯n drosedd cyflenwi bwyd ar ?l y dyddiad ¡®defnyddio erbyn¡¯.?
Os yw¡¯r dyddiad eisoes wedi dod i ben,?taflwch y bwyd.
Dyma ragor o wybodaeth am?.
Dyma ragor o wybodaeth am?.
4.4 Labelu rhoddion bwyd heb eu pecynnu ymlaen llaw
Nid oes angen dyddiadau ¡®defnyddio erbyn¡¯ na dyddiadau ¡®ar ei orau cyn¡¯ ar f?(bwydydd rhydd), fel brechdanau a wneir ac a werthir yn uniongyrchol i gwsmeriaid mewn siop frechdanau.
Fodd bynnag, os yw bwyd heb ei becynnu ymlaen llaw yn cael ei roi i fanc bwyd neu elusen ac yna¡¯n cael ei roi mewn deunydd pecynnu, gall ddod yn ¡°¡± oherwydd nad yw bellach yn cael ei werthu (neu ei roi i ffwrdd) yn y man y cafodd ei wneud a¡¯i roi mewn deunydd pecynnu.
?
Yn yr achos hwn, mae¡¯n ofynnol arddangos dyddiad ¡®defnyddio erbyn¡¯ neu ddyddiad ?ar ei orau cyn¡¯, a??arall.?
Defnyddiwch? i helpu i gydymffurfio ?¡¯r rheoliadau hyn.
Rydym yn ymwybodol y gallai fod yn heriol bodloni gofynion labelu ar gyfer bwyd heb ei becynnu ymlaen llaw sy¡¯n cael ei roi. Byddwn yn rhannu cyngor manylach yn fuan.
??
Nid oes angen dyddiad ¡®defnyddio erbyn¡¯ na dyddiad ¡®ar ei orau cyn¡¯ ar gyfer rhai bwydydd, fel ffrwythau a llysiau cyfan ffres heb eu paratoi. Mae Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig (DEFRA) a¡¯r Asiantaeth Safonau Bwyd yn darparu?rhestr o eithriadau.
Siaradwch ???os oes angen cyngor arnoch ac os nad ydych yn glir o ran pa ofynion labelu sy¡¯n gymwys i¡¯r bwyd rydych yn ei dderbyn a¡¯i gyflenwi.
4.5 Bwydydd y mae angen rhoi sylw arbennig iddynt
Ni ddylai bwydydd sy¡¯n peri risg diogelwch bwyd a/neu nad ydynt yn bodloni gofynion labelu cyfreithiol gael eu dosbarthu i¡¯r defnyddwyr.?
Mae angen rhoi sylw arbennig i rai bwydydd, fel wyau.
Er mwyn cadw wyau yn y cyflwr gorau posibl, mae canllawiau a bennir gan gynllun diogelwch wyau y?yn argymell gwneud y canlynol:
- storio wyau ar dymheredd gwastad ac o dan 20¡æ yn eu blychau neu becynnau allanol
- eu storio mewn lle sych oddi wrth fwydydd sy¡¯n arogli¡¯n gryf a halogion posibl
- peidio ?¡¯u storio na¡¯u harddangos yn agos at ffynonellau gwres fel fentiau oergell a gwresogyddion gwyntyll nac mewn golau haul uniongyrchol
- eu cadw oddi wrth fwydydd wedi¡¯u coginio ymlaen llaw neu fwydydd amrwd
- eu trin mewn ffordd sy¡¯n lleihau difrod
- Unwaith y bydd wyau wedi cyrraedd y defnyddiwr, dylid eu cadw mewn oergell er mwyn cynnal ansawdd
Dyma rai bwydydd eraill y mae angen rhoi gofal ychwanegol iddynt:?
- reis
- codlysiau
- pysgod cregyn
- pysgod
Os ydych chi¡¯n gweini unrhyw un o¡¯r bwydydd hyn, edrychwch ar adran ¡®¡¯ yn y?. Gall bwydydd parod i¡¯w fwyta gael eu halogi ? listeria. Ewch i¡¯n tudalen ar??i helpu i leihau¡¯r risg.
5. Olrhain bwyd
Os ydych chi¡¯n cael eich?, mae angen i chi roi systemau ar waith i sicrhau bod modd olrhain y bwyd sy¡¯n cael ei roi a¡¯i ddosbarthu.
Os bydd cynnyrch yn cael ei alw¡¯n ?l gan werthwr am resymau diogelwch, bydd angen i chi wybod a wnaethoch chi ailddosbarthu¡¯r cynnyrch hwnnw.
Rhaid i chi gadw cofnod cyfredol o¡¯ch cyflenwyr. Dylai¡¯r cofnodion gynnwys:
- enw a chyfeiriad
- math a maint y bwyd
- dyddiad gwerthu a dosbarthu
Darllenwch ragor am??a?.
.?
6. Storio a rhewi bwyd yn ddiogel (banciau bwyd ac elusennau)
Canllawiau ar storio bwyd i¡¯w gadw¡¯n ddiogel i¡¯w fwyta.
6.1 Storio bwyd
Ataliwch groeshalogi trwy storio bwydydd unigol mewn cynwysyddion gl?n, wedi¡¯u selio. Mae hyn yn atal gwrthrychau, bacteria a chemegau rhag mynd i mewn i¡¯r bwyd.?
Dilynwch y cyfarwyddiadau ar y deunydd pecynnu ar sut i storio bwyd, er enghraifft mewn oergell neu rewgell.?
Sicrhewch fod eich oergelloedd a¡¯ch rhewgelloedd wedi¡¯u gosod ar y tymereddau a argymhellir gan y gweithgynhyrchwyr. Dylech osod oergelloedd ac offer arddangos oer ar 8¡ãC neu is fel gofyniad cyfreithiol.
6.2 Rhewi bwyd i estyn ei oes silff
Gallwch estyn oes silff bwyd oer neu fwyd a gedwir ar dymheredd yr aer trwy eu rhewi, os yw¡¯r bwyd yn addas i¡¯w rewi.
Rhaid rhewi bwyd cyn hanner nos ar y dyddiad ¡®defnyddio erbyn¡¯ a¡¯i ail-labelu¡¯n gywir, gan ddilyn ein canllawiau ar?.
Gallai?fod o gymorth hefyd.
Dylech??bwyd wedi¡¯i rewi yn drylwyr yn yr oergell. Mae¡¯r amser y mae hyn yn ei gymryd yn dibynnu ar y bwyd ei hun. Unwaith y bydd bwyd wedi¡¯i ddadmer, dylech ei ddefnyddio o fewn 24 awr.
Mae canllawiau pellach ar??a?, os oes angen.
7. Cludo bwyd yn ddiogel (banciau bwyd ac elusennau)
Canllawiau ar gyfer cludo bwyd i¡¯r defnyddiwr.
Rhaid i fwyd sy¡¯n cael ei ddosbarthu i ddefnyddwyr fod yn ddiogel ac yn addas i¡¯w fwyta. Rhaid i chi sicrhau¡¯r canlynol:
- caiff bwyd ei gludo mewn deunydd pecynnu neu gynwysyddion sy¡¯n atal halogiad?caiff bwydydd wedi¡¯u hoeri a¡¯u rhewi eu dosbarthu i ddefnyddwyr mewn ffordd sy¡¯n sicrhau nad ydynt yn dod yn anniogel neu¡¯n anaddas i¡¯w bwyta (er enghraifft, trwy ddefnyddio bagiau a blychau oeri, neu faniau oergell)?caiff bwydydd amrwd a bwydydd parod i¡¯w bwyta eu cadw ar wah?n
Dilynwch ein??i gael rhagor o wybodaeth.
8. Cael gwared ar fwyd (banciau bwyd ac elusennau)
Gwybodaeth am sut i gael gwared ar fwyd yn gywir.
Rhaid i chi gael gwared ar wastraff bwyd a bwyd nad yw bellach wedi¡¯i fwriadu i¡¯w fwyta gan bobl, nac yn ddiogel i¡¯w fwyta ganddynt, mewn modd priodol.
Os yw gwastraff bwyd neu ddeunyddiau a bwyd na fwriedir ei fwyta bellach (former foodstuffs) yn deillio o anifeiliaid neu¡¯n cynnwys cynhyrchion sy¡¯n deillio o anifeiliaid, rhaid i chi gael gwared arnynt mewn ffordd nad yw¡¯n peri risg i iechyd pobl nac anifeiliaid.
Mae gan y llywodraeth?ganllawiau ar sut i gael gwared ar wastraff bwyd yn gywir.
9. Hyfforddiant ar gyfer darparwyr bwyd elusennol
Rhaid i weithredwyr busnesau bwyd (perchennog neu reolwr) fod wedi cael hyfforddiant diogelwch a hylendid bwyd addas. Nid oes rhaid i unigolion sy¡¯n trin bwyd gael tystysgrif hylendid bwyd er mwyn paratoi neu werthu bwyd. Fodd bynnag, rhaid iddynt gael eu goruchwylio¡¯n briodol a chael hyfforddiant hylendid bwyd priodol, yn unol ?¡¯r maes y maent yn gweithio ynddo, y gellir ei ddysgu trwy:
- Hyfforddi wrth weithio
- Hunan-astudio
- Profiad blaenorol
Rydym yn cynnig hyfforddiant ar-lein rhad ac am ddim i unigolion a busnesau er mwyn sicrhau arferion gorauym maes diogelwch bwyd, gan gynnwys:
Gofynnwch i¡¯ch?awdurdod lleol am gyrsiau hylendid bwyd.
Efallai y bydd modd i chi gael cyllid neu grantiau ar gyfer hyfforddiant diogelwch trwy?grantiau¡¯r llywodraeth, eich awdurdod lleol, neu drwy godi arian.
10. Deunyddiau i¡¯w lawrlwytho a dolenni defnyddiol ar gyfer banciau ac elusennau bwyd
Darganfod a lawrlwytho dogfennau defnyddiol ar gyfer sicrhau diogelwch bwyd.
Lawrlwythwch:
- ein pecyn??i fanwerthwyr, sy¡¯n cynnwys canllawiau a phosteri perthnasol ar gyfer banciau bwyd a darparwyr bwyd elusennol eraill yng Nghymru a Lloegr.
- ein??ar gyfer busnesau yng Ngogledd Iwerddon
- ein?
- Canllawiau Rhaglen Weithredu¡¯r Cynllun Gwastraff ac Adnoddau (WRAP) ar gyfer?
- manteisiwch ar?