°Ç¸ç³Ô¹Ï

Mae’r Asiantaeth Safonau Bwyd (ASB), mewn partneriaeth â Safonau Bwyd yr Alban (FSS), wedi cyhoeddi canllawiau diogelwch cyntaf y DU ar gyfer cynhyrchion eplesu manwl.

Diffiniad o eplesu manwl

Mae eplesu manwl yn ffurf arbenigol o eplesu sy’n defnyddio micro-organebau procariotig neu ewcariotig ungell sy’n cael eu tyfu mewn amgylchedd rheoledig. Mae’n defnyddio dulliau biodechnolegol i feithrin micro-organebau dethol neu ficro-organebau sydd wedi’u haddasu (fel bacteria, burum, neu ficrobau eraill) i gynhyrchu moleciwlau targed penodol, gan gynnwys proteinau, lipidau, a fitaminau.

Yn wahanol i eplesu traddodiadol, sy’n dibynnu ar brosesau microbaidd naturiol i gynhyrchu cynhyrchion metabolaidd eang, nod eplesu manwl yw cynhyrchu cyfansoddion penodol, o burdeb uchel. Cyflawnir hyn yn aml trwy ddefnyddio straenau microbaidd wedi’u peiriannu a biodechnoleg uwch.

Ar ôl eplesu, caiff y cynhwysyn canlyniadol ei dynnu a’i buro o’r hylif eplesu, gan sicrhau nad oes unrhyw organebau cynhyrchu byw yn weddill yn y cynnyrch bwyd terfynol.

Diffiniad o gynnyrch eplesu manwl

Mae cynhyrchion eplesu manwl yn fwyd neu’n gynhwysion bwyd sy’n cynnwys cydrannau fel proteinau, siwgrau, carbohydradau, fitaminau a/neu frasterau, a gynhyrchir trwy eplesu manwl. Yn dilyn y cam eplesu, mae’r cynnyrch a ddymunir yn cael ei wahanu oddi wrth yr hylif eplesu a’i buro cyn ei ymgorffori mewn bwyd.

At ddibenion , mae cynhyrchion eplesu manwl sy’n cyflwyno neu’n defnyddio celloedd, meinwe neu ddeunydd sy’n deillio o anifeiliaid – a hynny yn ystod unrhyw gam o’r broses – yn cael eu diffinio fel cynhyrchion sy’n dod o anifeiliaid (POAO). Mewn achosion o’r fath, mae’n rhaid i fusnesau gymhwyso rheoliadau diogelwch bwyd presennol yn ystod y broses gynhyrchu.

Mae’r canllawiau hyn wedi’u datblygu gan ddefnyddio fframwaith cadarn, sy’n seiliedig ar wyddoniaeth, a dyma un o allbynnau Rhaglen Ymchwil Arloesedd yr Asiantaeth Safonau Bwyd (ASB) a Safonau Bwyd yr Alban (FSS), a ariennir gan yr Adran Gwyddoniaeth, Arloesi a Thechnoleg (DSIT).

Mae’r dull newydd hwn o reoleiddio yn galluogi rheoleiddwyr bwyd i gefnogi arloesedd drwy egluro disgwyliadau rheoleiddiol yn gynnar yn y broses, ynghyd â sut y gall busnesau ddangos bod eu cynhyrchion yn ddiogel.

Bwriad y dull hwn yw cynyddu hyder busnesau, gwella effeithlonrwydd rheoleiddiol, a chefnogi twf cyfrifol technolegau bwyd arloesol, gan gynnwys eplesu manwl.

Cynhyrchion eplesu manwl: canllawiau ar ddosbarthu ac egwyddorion HACCP

Cyflwyniad

Datblygwyd y canllawiau hyn i gefnogi busnesau i ddeall gofynion y ddeddfwriaeth hylendid a’i chymhwyso’n gywir wrth gynhyrchu cynhyrchion eplesu manwl.

Mae’r canllawiau’n cyfeirio at y ddeddfwriaeth berthnasol, yn egluro sut mae cymhwyso’r ddeddfwriaeth yn ymarferol, ac yn egluro cyfrifoldebau gweithredwyr busnesau bwyd.

Bydd canllawiau pellach sy’n ymdrin â phynciau ychwanegol sy’n gysylltiedig â hylendid yn cael eu datblygu a’u cyhoeddi drwy gydol y rhaglen.   

Cynulleidfa darged

Lluniwyd y canllawiau hyn ar gyfer pob parti sy’n ymwneud â chynhyrchu cynhyrchion eplesu manwl i’w bwyta gan bobl.

Mae’r canllawiau hyn yn berthnasol i fusnesau sydd wedi’u lleoli yn y gwledydd canlynol:

• Cymru a Lloegr, lle mae’r ASB yn gweithredu fel yr awdurdod diogelwch bwyd
• Yr Alban, lle mae FSS yn gweithredu fel yr awdurdod diogelwch bwyd

Statws cyfreithiol y canllawiau

Nid yw’r canllawiau hyn yn gyfraith. Maent wedi’u cynhyrchu i roi canllawiau ar y gofynion cyfreithiol ar gyfer cynhyrchu cynhyrchion eplesu manwl, a dylid eu darllen ynghyd â’r ddeddfwriaeth berthnasol.

Ni all y canllawiau hyn drin a thrafod pob sefyllfa, a bydd angen i chi ystyried y ddeddfwriaeth berthnasol ei hun i weld sut y mae’n berthnasol i’ch amgylchiadau chi.

Er bod cydymffurfio â’r gyfraith yn orfodol, nid oes rhaid i weithredwyr ddilyn y cyngor yn y canllawiau hyn, gan y gallai fod ffyrdd eraill o gydymffurfio â’r gyfraith sydd yr un mor ddilys.

Pennu dosbarthiad cynhyrchion eplesu manwl

Safbwynt yr ASBÌý²¹³¦ÌýFSS yw bod cynhyrchion eplesu manwl, sy’n cyflwyno neu’n defnyddio celloedd, meinwe neu ddeunydd sy’n deillio o anifeiliaid yn ystod unrhyw gam o’r broses, yn dod o dan y diffiniad o Gynhyrchion sy’n Dod o Anifeiliaid (POAO), fel y nodir yn , sy’n sefydlu rheolau hylendid penodol ar gyfer bwyd sy’n dod o anifeiliaid.

Er enghraifft, os yw’r deunydd cychwynnol yn cynnwys celloedd sy’n deillio o anifeiliaid (fel celloedd sy’n deillio o wartheg), ystyrir bod y cynnyrch eplesu manwl canlyniadol yn deillio o gelloedd anifeiliaid. Mae hyn oherwydd bod y broses gynhyrchu yn defnyddio cynhwysion sy’n dod o gell, neu gelloedd, a gymerwyd o anifeiliaid.

Mae’r dosbarthiad hwn yn berthnasol at ddibenion  a’r gofynion hylendid cysylltiedig yn unig. Nid yw’n rhagnodi sut mae’r cynnyrch yn cael ei ddosbarthu o dan feysydd eraill o gyfraith bwyd.

Os yw’r cyfarwyddiadau genetig a ddefnyddir i raglennu’r micro-organebau yn cael eu casglu’n ddigidol, yn hytrach nag yn uniongyrchol o feinwe neu gelloedd anifeiliaid, a bod y DNA a ddefnyddir yn y broses gynhyrchu yn cael ei syntheseiddio yn hytrach na’i echdynnu o ffynhonnell anifeiliaid, nid ystyrir bod y micro-organebau’n dod o anifeiliaid. Mewn achosion o’r fath, mae’r broses y tu allan i gwmpas POAO at ddibenion .

Cwestiynau sy’n gallu helpu i bennu a ystyrir cynhyrchion eplesu manwl yn POAO

Dyma enghreifftiau o’r mathau o gwestiynau sy’n gallu helpu i bennu a ystyrir bod cynnyrch eplesu manwl wedi dod o anifeiliaid at ddibenion :

• A yw’r cyfarwyddiadau genetig a ddefnyddir i beiriannu’r micro-organebau yn dod o gronfeydd data dilyniannau genetig cyhoeddus, yn hytrach na dod yn uniongyrchol o feinwe, celloedd neu ddeunydd anifeiliaid?
• A yw’r DNA a ddefnyddir yn y broses gynhyrchu yn cael ei syntheseiddio, yn hytrach na’i echdynnu o ffynhonnell anifeiliaid?

Mae’r wybodaeth hon yn gallu helpu i ddangos a yw’r deunydd genetig a ddefnyddir yn y broses yn dod o ffynhonnell anifeiliaid ai peidio.

Mae enghreifftiau o gronfeydd data sydd ar gael yn gyhoeddus yn cynnwys:

• GenBank
• Sefydliad Biowybodeg Ewropeaidd EMBL

Pwysig

Mae’r safbwynt hwn yn adlewyrchu safbwynt presennol yr ASBÌý²¹³¦ÌýFSS. Nid yw’n gyfraith statudol. O ystyried cyflymder datblygiadau technolegol yn y sector hwn, efallai y caiff y canllawiau hyn eu hadolygu a’u diweddaru yn sgil eglurder pellach o ran rheoliadau neu yn sgil newid deddfwriaethol.

Efallai y byddwn yn defnyddio offer awtomataidd, gan gynnwys deallusrwydd artiffisial, i gynorthwyo gyda drafftio neu brosesu gwybodaeth. Mae pob cyhoeddiad yn cael ei adolygu gan berson cyn ei gyhoeddi neu cyn gwneud penderfyniadau.