Topuk kan覺 taramas覺 (Turkish)
G羹ncelleme 3 Haziran 2026
Applies to England
Bu k覺sa video, yenidoan bebeklerde topuk kan覺 taramas覺n覺 a癟覺klamaktad覺r.
Topuk kan覺 taramas覺 NHS taraf覺ndan 繹nerilir.
Taraman覺n amac覺
Topuk kan覺 taramas覺n覺n amac覺, bebeinizde nadir g繹r羹len ciddi sal覺k sorunlar覺n覺n olup olmad覺覺n覺 saptamakt覺r.
Erken tedavi, bebeinizin sal覺覺n覺 iyiletirebilir. A覺r sakatl覺klar覺n, hatta 繹l羹mlerin 繹n羹ne ge癟ebilir. Sizde, bebeinizin babas覺nda veya bir aile 羹yenizde bu rahats覺zl覺klardan biri varsa l羹tfen hemen sal覺k uzman覺n覺za bildirin.
Bu rahats覺zl覺klar hakk覺nda
Orak h羹cre hastal覺覺
Birleik Krall覺kta doan her 2.800 bebekten yakla覺k 1inde orak h羹cre hastal覺覺 (OHH) g繹r羹l羹r. Bu ciddi ve kal覺tsal kan hastal覺klar, v羹cutta kan覺n oksijen ta覺yan k覺sm覺n覺 oluturan hemoglobini etkiler. Orak h羹cre hastal覺覺 olan bebekler, hayatlar覺 boyunca uzman bak覺m覺na ihtiya癟 duyar.
Orak h羹cre hastal覺覺 olan kiilerde iddetli ar覺 ataklar覺 ve ciddi enfeksiyonlar g繹r羹lebilir. Ayr覺ca anemi (v羹cudun oksijen ta覺mada zorlanmas覺) de yaayabilirler. Orak h羹cre hastal覺覺 olan bebekler erken tedavi alabilir. Tedavi, a覺r hastal覺klar覺 ve enfeksiyonlar覺 azaltmaya y繹nelik a覺lama ve antibiyotik tedavisini i癟erir.
Kistik fibrozis
Birleik Krall覺kta doan her 2.500 bebekten yakla覺k 1inde kistik fibrozis (KF) g繹r羹l羹r. Bu kal覺tsal rahats覺zl覺k, sindirimi ve akcierleri etkiler. Kistik fibrozis olan bebeklerde kilo alma zorluu ve s覺kl覺kla g繹羹s enfeksiyonlar覺 g繹r羹lebilir. Kistik fibrozis olan bebeklere erken d繹nemde y羹ksek enerjili diyet, ila癟lar ve fizyoterapi ile tedavi uygulanabilir. Kistik fibrozis olan 癟ocuklar 癟ok hasta duruma d羹ebilse de erken tedavi ile daha uzun ve sal覺kl覺 yaamalar覺 m羹mk羹n olabilir.
Konjenital hipotiroidizm
Birleik Krall覺kta doan her 2.000 bebekten yakla覺k 1inde konjenital hipotiroidizm (KH) g繹r羹l羹r. Konjenital hipotiroidizm olan bebeklerde yeterli miktarda tiroksin hormonu bulunmaz. Tiroksin olmadan bebekler d羹zg羹n b羹y羹yemezler. Kal覺c覺 ciddi fiziksel sorunlar ve 繹renme g羹癟l羹kleri gelitirebilirler.
Konjenital hipotiroidizm olan bebekler erken d繹nemde tiroksin tabletleriyle tedavi edilebilir. Bu tedavi, beklendii gibi gelimelerine yard覺mc覺 olur.
Kal覺tsal metabolik hastal覺klar
Ailenizde metabolik bir rahats覺zl覺k 繹yk羹s羹 varsa bunu sal覺k uzman覺n覺za bildirmeniz 繹nemlidir. Bebeklerde baz覺 kal覺tsal metabolik hastal覺klar (inherited metabolic disease - IMD) olup olmad覺覺n覺 saptamak i癟in tarama yap覺l覺r.
Bunlar:
- fenilketon羹ri (phenylketonuria - PKU)
- orta zincirli asil-CoA dehidrogenaz eksiklii (medium-chain acyl-CoA dehydrogenase deficiency - MCADD)
- ak癟aaa癟 urubu idrar hastal覺覺 (maple syrup urine disease - MSUD)
- izovalerik asidemi (isovaleric acidaemia - IVA)
- glutarik asid羹ri tip 1 (GA1)
- homosistin羹ri (piridoksin yan覺ts覺z) (homocystinuria - HCU)
- kal覺tsal tirozinemi tip 1 (HT1)
Birleik Krall覺kta doan her 10.000 bebekten yakla覺k 1inde PKU veya MCADD g繹r羹l羹r. Dier rahats覺zl覺klar daha nadirdir ve 100.000 bebekte 1 ile 300.000 bebekte 1 aras覺nda g繹r羹l羹r.
Bu kal覺tsal rahats覺zl覺klara sahip bebekler, yiyeceklerindeki baz覺 maddeleri ileyemezler. Tedavi edilmedii takdirde bu rahats覺zl覺klardan baz覺lar覺n覺 ta覺yan bebekler aniden ciddi ekilde hastalanabilir. Hastal覺覺n semptomlar覺 farkl覺l覺k g繹sterir. Baz覺 semptomlar yaam覺 tehdit edici olabilir veya ciddi geliimsel sorunlara yol a癟abilir.
Bunlar覺n hepsi dikkatli y繹netilen bir diyetle tedavi edilebilir. Bu, her rahats覺zl覺k i癟in farkl覺d覺r ve ek ila癟 kullan覺lmas覺n覺 gerektirebilir.
Tarama testi
Bebeiniz 5 g羹nl羹kken sal覺k uzman覺, 繹zel bir alet kullanarak bebeinizin topuuna ine yapar. Bir kartla birka癟 damla kan 繹rnei al覺r. Bazen bu test, 5 g羹nl羹kten daha sonra yap覺labilir. Topuktan kan alma ilemi rahats覺z edici olabilir ve bebeiniz alayabilir. 羹memesini ve rahat olmas覺n覺 salayarak, kuca覺n覺za alarak ve besleyerek bebeinize yard覺mc覺 olabilirsiniz.
Bazen ikinci bir kan 繹rnei al覺nmas覺 gerekebilir. B繹yle bir durum s繹z konusu olursa sebebi size a癟覺klan覺r. Bu, bebeinizde mutlaka bir sorun olduu anlam覺na gelmez.
Bebeinizin taramas覺 襤ngilterede balar ancak ikinci 繹rnek baka bir 羹lkede al覺n覺rsa, o 羹lkede tarama kapsam覺nda sunulan hastal覺klar i癟in tarama yap覺l覺r. Bunlar 襤ngilterede sunulanlardan farkl覺 olabilir.
Testin g羹venlii
Bu testin herhangi bir riski yoktur.
Tarama yapt覺r覺p yapt覺rmamak sizin tercihinizdir
Bebeinize yenidoan topuk kan覺 taramas覺 yap覺lmas覺 繹nerilir.
T羹m rahats覺zl覺klar i癟in veya sadece belirli rahats覺zl覺klar i癟in tarama yapt覺rmay覺 tercih edebilirsiniz.
Bebeinize ayr覺 ayr覺 OHH, KF ve KH taramas覺 yap覺lmas覺n覺 tercih edebilirsiniz. Bebeinizde kal覺tsal metabolik hastal覺k taramas覺 yapt覺rmak istiyorsan覺z bu hastal覺klar覺n hepsi test edilir. Kal覺tsal metabolik hastal覺klar i癟in tek tek tarama sunulamaz.
Bebeinize herhangi bir rahats覺zl覺k taranmas覺 yapt覺rmak istemiyorsan覺z veya test hakk覺nda endieleriniz varsa l羹tfen ebenizle konuun.
Erken tarama en doru ad覺md覺r. B繹ylelikle gerektiinde tedaviye m羹mk羹n olan en k覺sa s羹rede balamak m羹mk羹n olur. Bebeinize tarama yap覺lmas覺n覺 istemeyip daha sonra fikrinizi deitirirseniz bebeinize yine de test yap覺labilir. Bebeklere 12 aya kadar t羹m hastal覺klar i癟in tarama yap覺labilir, ancak kistik fibrozis (KF) hastal覺覺n覺n taramas覺 8. haftaya kadar yap覺labilir.
Olas覺 sonu癟lar
Yenidoan topuk kan覺 taramas覺 sonu癟lar覺 羹pheli rahats覺zl覺k yok veya 羹pheli rahats覺zl覺k var olarak raporlan覺r.
ou zaman, taramas覺 yap覺lan rahats覺zl覺klardan 羹pheli rahats覺zl覺k yok sonucu al覺n覺r.
Bazen de taramas覺 yap覺lan rahats覺zl覺klardan 羹pheli sonucu al覺n覺r. Bu, bebeinizin mutlaka bu rahats覺zl覺a sahip olduu anlam覺na deil, bu rahats覺zl覺a sahip olma olas覺l覺覺n覺n daha y羹ksek olduu anlam覺na gelir.
Tarama sonu癟lar覺 bir rahats覺zl覺k 羹phesi g繹steriyorsa bir sal覺k uzman覺 sizinle telefonla veya ahsen iletiime ge癟er. Sonucun sizin ve bebeiniz i癟in ne anlama geldiini a癟覺klar ve yapman覺z gereken bir ey olup olmad覺覺n覺 bildirir.
Bebeiniz, gerekirse ek testler ve tedavi i癟in bir uzmana sevk edilir.
Yenidoan topuk kan覺 taramas覺; KF, OHH veya baka bir topuk kan覺 h羹cresi rahats覺zl覺覺n覺n genetik ta覺y覺c覺s覺 olabilecek bebekleri saptar.
Ta覺y覺c覺lar sal覺kl覺d覺r ve bu rahats覺zl覺a sahip deildir. Ta覺y覺c覺lar, sadece v羹cutlar覺n覺n yeterli oksijen alamad覺覺 nadir durumlarda sal覺k sorunlar覺 yaayabilir. rnein, anestezi alt覺nda ameliyat olmak gibi.
Bebeiniz genetik ta覺y覺c覺 ise bir sal覺k uzman覺 sizinle iletiime ge癟er veya posta yoluyla bunun ne anlama geldiini a癟覺klayan bir mektup al覺rs覺n覺z. Bebeinizin herhangi bir tedaviye ihtiyac覺 olmaz, ancak ek testlere ihtiya癟 olabilir. Tarama t羹m ta覺y覺c覺lar覺 tespit etmez.
Sonu癟lar覺n al覺nmas覺
Taramas覺 yap覺lan rahats覺zl覺klardan herhangi birinden 羹phelenilmesi durumunda uzman klinik ekibimiz sizinle iletiime ge癟er. Bu, sonu癟lar覺 a癟覺klamak ve bebeinize ek testler sunmak i癟indir. Bu ek testlerin bir k覺sm覺n覺n h覺zla yap覺lmas覺 gerekir. Uzman ekibimizin size ulamaya y繹nelik hi癟bir giriimini g繹rmezden gelmemelisiniz.
Taramas覺 yap覺lan hi癟bir rahats覺zl覺ktan 羹phelenilmiyorsa 6 hafta i癟inde mektupla veya sal覺k ziyaret癟inizden sonu癟lar覺 al覺rs覺n覺z.
Sonu癟lar bebeinizin kiisel 癟ocuk sal覺k siciline (k覺rm覺z覺 defter) kaydedilmelidir. L羹tfen bu belgeyi g羹venli bir yerde saklay覺n ve sonraki randevular覺n覺za yan覺n覺zda getirin.
Tarama sonras覺 bebein topuk kan覺 kart覺 ve verileri
Tarama sonras覺nda topuk kan覺 kartlar覺 en az 5 y覺l saklan覺r ve u ama癟larla kullan覺labilir:
- Sonucu kontrol etmek veya hekiminizin 繹nerdii dier testler i癟in (sonu癟lar bebeinizin sal覺覺n覺 etkileyebilecekse sizinle iletiime ge癟ilir)
- 襤ngilterede taramas覺n覺n yap覺lmas覺 onaylanm覺 rahats覺zl覺klar i癟in tarama program覺n覺 veya test y繹ntemlerini iyiletirmeye yard覺mc覺 olmak i癟in (eer sonu癟lar bebeinizin sal覺覺n覺 etkileyebilecekse sizinle iletiime ge癟ilir)
- Birleik Krall覺ktaki bebeklerin ve ailelerinin sal覺覺n覺 iyiletirmeye y繹nelik arat覺rmalar i癟in (bebeinizin kimlii tan覺mlanmaz ve sizinle iletiime ge癟ilmez)
Ayr覺ca arat覺rmac覺lar sizi veya 癟ocuunuzu yenidoan topuk kan覺 tarama program覺yla ilgili bilgi toplamaya davet edebilir. Ek 癟al覺malar y羹r羹ten arat覺rmac覺lar, yap覺lan 癟al覺malar覺 size a癟覺klar ve daha sonra bu 癟al覺maya kat覺lmak isteyip istemediiniz sorulur. Herhangi bir ek bilgi toplama s羹recine kat覺lma konusunda sizinle iletiime ge癟ilmesini istemiyorsan覺z l羹tfen ebenize bildirin.
Topuk kan覺 kartlar覺n覺n her t羹rl羹 kullan覺m覺uygulama esaslar覺na tabidir. T羹m arat覺rmalar覺n ba覺ms覺z bir arat覺rma etii komitesi taraf覺ndan onaylanm覺 olmas覺 gerekir.
NHS.UK sayfas覺nda bulabilirsiniz.