°Ç¸ç³Ô¹Ï

Skip to main content

Treth pan fyddwch yn gwerthu cyfranddaliadau

Printable version

1. Yr hyn rydych yn talu'r doll arno

Efallai y bydd rhaid i chi dalu Treth Enillion Cyfalaf os gwnewch chi elw (‘ennill’) pan fyddwch yn gwerthu (neu’n ‘) cyfranddaliadau neu fuddsoddiadau eraill.

Mae’r canllaw hwn hefyd ar gael yn Saesneg.

Mae cyfranddaliadau a buddsoddiadau y gall fod angen i chi dalu treth arnynt yn cynnwys:

  • cyfranddaliadau nad ydynt mewn ISA neu BEP
  • unedau mewn ymddiriedolaeth unedol
  • rhai bondiau (heb gynnwys Bondiau Premiwm a Bondiau Corfforaethol Cymwys)

Bydd angen i chi gyfrifo’ch enillion er mwyn cael gwybod a fydd angen i chi dalu treth. Bydd hyn yn dibynnu a yw cyfanswm eich enillion yn uwch na’ch Treth Enillion Cyfalaf ar gyfer y flwyddyn dreth.

Os ydych yn gwerthu cyfranddaliadau sy’n perthyn i ystâd rhywun sydd wedi marw, bydd angen i chi gynnwys y wybodaeth hon wrth roi gwybod i CThEF am yr ystâd.

Pryd na fyddwch yn ei thalu

Fel arfer, nid oes angen i chi dalu treth os byddwch yn rhoi cyfranddaliadau roddion (yn agor tudalen Saesneg) i’ch gŵr, gwraig, partner sifil neu elusen.

Nid oes rhaid i chi dalu Treth Enillion Cyfalaf chwaith pan fyddwch yn gwaredu:

2. Cyfrifo’ch enillion

Bydd angen i chi gyfrifo’ch enillion i weld a oes angen i chi dalu Treth Enillion Cyfalaf.

Fel arfer, eich enillion yw’r gwahaniaeth rhwng yr hyn a daloch am eich cyfranddaliadau a’r hyn y gwnaethoch eu gwerthu amdanynt.

Gwerth marchnadol

Mewn rhai achosion, dylech ddefnyddio gwerth marchnadol yr cyfranddaliadau wrth gyfrifo’ch enillion. Gwnewch hyn os:

Os rhoddwyd neu werthwyd y cyfranddaliadau i chi gan rywun a hawliodd Rhyddhad Daliol ar Roddion (yn agor tudalen Saesneg), dylech ddefnyddio’r swm a dalodd y person hwnnw amdanynt i gyfrifo eich enillion. Os gwnaethoch dalu llai na’u gwerth, defnyddiwch y swm rydych chi wedi’i dalu amdanyn nhw.

Gwerthu o dan amgylchiadau arbennig

Mae rheolau arbennig ar gyfer cyfrifo cost eich cyfranddaliadau os byddwch yn gwerthu:

Cyfranddaliadau a buddsoddiadau sy’n eiddo ar y cyd

Os byddwch yn gwerthu cyfranddaliadau neu fuddsoddiadau sy’n eiddo i chi ar y cyd ag eraill, cyfrifwch yr elw ar gyfer y gyfran sy’n perthyn i chi, yn hytrach na’r gwerth cyfan. Mae rheolau gwahanol yn berthnasol i glybiau buddsoddi (yn agor tudalen Saesneg).

Beth i’w wneud nesaf

Didynnu costau

Gallwch ddidynnu costau penodol o brynu neu werthu eich cyfranddaliadau oddi wrth eich enillion. Mae’r rhain yn cynnwys:

Cysylltwch â Chyllid a Thollau EF (yn agor tudalen Saesneg) (CThEF) os nad ydych yn siŵr a allwch ddidynnu cost benodol

Rhoi rhyddhadau ar waith

Efallai y gallwch leihau neu ohirio talu Treth Enillion Cyfalaf os ydych yn gymwys ar gyfer rhyddhad treth (yn agor tudalen Saesneg).

Cyfrifo a oes angen i chi dalu

Pan fyddwch yn gwybod beth yw swm eich enillion, mae angen i chi gyfrifo a oes angen i chi rhoi gwybod i ni am hyn a thalu Treth Enillion Cyfalaf.

Efallai y gallwch gyfrifo faint o dreth sydd i’w thalu ar eich cyfranddaliadau.

Gallwch ddefnyddio’r cyfrifiannell os gwnaethoch werthu cyfranddaliadau a oedd:

  • o’r un math, a gafwyd yn yr un cwmni ar yr un dyddiad
  • a werthwyd ar yr un pryd

Ni allwch ddefnyddio’r cyfrifiannell os ydych:

  • wedi gwerthu cyfranddaliadau eraill yn y flwyddyn dreth
  • wedi gwerthu asedion trethadwy (yn agor tudalen Saesneg) eraill yn y flwyddyn dreth, megis eiddo y gwnaethoch ei osod ar rent
  • hawlio unrhyw ryddhad
  • ydych yn gwmni, yn asiant, yn ymddiriedolwr, neu’n gynrychiolydd personol

Rhoi gwybod am golled

Mae’r rheolau’n wahanol os oes angen i chi roi gwybod am golled.

Gallwch hawlio colledion ar gyfranddaliadau yr ydych yn berchen arnynt os ydynt yn dod yn ddiwerth neu o ‘werth di-nod’ (er enghraifft, oherwydd bod y cwmni’n mynd i mewn i ddatodiad).

Mae gan CThEF arweiniad ynghylch sut i gyflwyno hawliad am swm pitw (yn agor tudalen Saesneg).

3. Gwerthu cyfranddaliadau yn yr un cwmni

Mae ffordd wahanol o gyfrifo eich cost os ydych wedi gwerthu’r un math o gyfranddaliadau mewn cwmni a brynwyd gennych ar wahanol adegau.

Fel arfer, bydd angen i chi gyfrifo cost gyfartalog eich cyfranddaliadau a didynnu hyn o’r hyn a gawsoch amdanynt i gyfrifo eich enillion (yn agor tudalen Saesneg).

Enghraifft

Rydych yn prynu 100 o gyfranddaliadau am 80c yr un. Y cyfanswm cost yw £80.

Yn nes ymlaen, rydych yn prynu 300 o gyfranddaliadau am £1.20 yr un. Y cyfanswm cost yw £360.

I gyd, mae gennych 400 o gyfranddaliadau sy’n costio £440 – cost gyfartalog pob cyfran yw £1.10.

Os byddwch yn gwerthu 150 o gyfranddaliadau, cost y cyfranddaliadau at ddibenion eich cyfrifiadau treth yw £165 (£1.10 wedi’i luosi â 150). Didynnu oddi wrth yr hyn y gwnaethoch werthu’r cyfranddaliadau amdanynt i gyfrifo eich enillion.

Os gwnaethoch brynu cyfranddaliadau newydd o’r un math yn yr un cwmni o fewn 30 diwrnod i werthu’ch hen rai, mae rheolau arbennig ar gyfer cyfrifo’r gost (yn agor tudalen Saesneg) i’w defnyddio yn eich cyfrifiadau treth.

Cysylltwch â Chyllid a Thollau EF (CThEF) neu gael help treth proffesiynol os oes angen cyngor arnoch.

4. Clybiau buddsoddi

Caiff eich enillion eu cyfrifo’n wahanol os ydych wedi prynu a gwerthu cyfranddaliadau (yn agor tudalen Saesneg) drwy glwb buddsoddi.

Mae clwb buddsoddi yn grŵp o bobl sy’n prynu ac yn gwerthu cyfranddaliadau gyda’i gilydd ar y farchnad stoc.

Cyfrifo’ch enillion

Byddwch yn cael datganiad ysgrifenedig o’ch enillion a’ch colledion ( ‘’) ar ddiwedd pob blwyddyn dreth gan y person sy’n rhedeg y clwb, er enghraifft ei drysorydd.

Pan fyddwch yn gwybod beth yw swm eich enillion gyfrifo a oes angen i chi rhoi gwybod i ni am hyn a thalu Treth Enillion Cyfalaf. Pan fyddwch yn gwybod eich enillion colledion.

Ymadael o glwb buddsoddi

Bydd y clwb yn prynu eich cyfranddaliadau yn ôl os byddwch yn gadael, ac mae angen i chi gynnwys unrhyw enillion neu golledion pan fyddwch yn cyfrifo a oes angen i chi dalu treth.

  1. Cymerwch eich cyfran o unrhyw enillion yn ystod eich aelodaeth o’r clwb, a didynnwch eich cyfran o unrhyw golledion.

  2. Ychwanegwch unrhyw incwm o ddifidendau a gawsoch (ar ôl treth).

  3. Ychwanegwch unrhyw arian arall a gawsoch gan y clwb, a didynnwch unrhyw beth a dalwyd gennych iddo (er enghraifft swm misol i fuddsoddi).

  4. Didynnwch y cyfanswm o’r hyn a gawsoch gan y clwb ar gyfer eich cyfranddaliadau.

Cysylltwch â Chyllid a Thollau EF (yn agor tudalen Saesneg) (CThEF) neu gael help proffesiynol os oes angen cyngor arnoch chi.

Trosglwyddo cyfranddaliadau i’r clwb

Os byddwch yn trosglwyddo cyfranddaliadau yr ydych eisoes yn berchen arnynt i’r clwb, fe’ch trinier fel pe baech wedi’u gwerthu, ac mae angen i chi gyfrifo eich enillion (yn agor tudalen Saesneg).

Os ydych yn rhedeg clwb buddsoddi

Dylai trysorydd neu ysgrifennydd y clwb buddsoddi:

  • rhannu unrhyw incwm, enillion a cholledion rhwng ei aelodau yn unol â rheolau’r clwb
  • rhoi datganiad ysgrifenedig i bob aelod ar ddiwedd pob blwyddyn dreth – gallwch ddefnyddio
  • cadw cofnodion, gan gynnwys incwm ac enillion yr aelodau
  • trefnu i brynu cyfranddaliadau gan aelodau sy’n dymuno gadael y clwb

Os ydych yn dechrau clwb buddsoddi newydd, gwnewch yn siŵr bod ganddo gyfansoddiad a rheolau. Cael cyngor cyfreithiol (yn agor tudalen Saesneg) gan weithiwr proffesiynol os oes angen cymorth arnoch.

5. Rhyddhad treth

Mae’n bosibl y gallwch leihau neu oedi’r swm o Dreth Enillion Cyfalaf sydd angen i chi dalu os ydych yn gymwys ar gyfer rhyddhad treth.

Rhyddhad Disgrifiad
Rhyddhad Gwaredu Ased Busnes (yn agor tudalen Saesneg) Talwch lai o Dreth Enillion Cyfalaf os byddwch yn gwerthu cyfranddaliadau mewn cwmni masnachu rydych yn gweithio iddo ac os oes gennych o leiaf 5% o’r cyfranddaliadau a’r hawliau pleidleisio (a elwir yn ‘gwmni personol’).
Rhyddhad Cadw Drosodd ar gyfer Rhoddion (yn agor tudalen Saesneg) Peidiwch â thalu Treth Enillion Cyfalaf os byddwch yn rhoi cyfranddaliadau i ffwrdd mewn cwmni personol neu gwmni nad yw’n cael ei restru – bydd y person y gwnaethoch eu rhoi iddo’n talu treth pan fydd yn eu gwerthu.
Cynllun Buddsoddiad Menter (yn agor tudalen Saesneg) (EIS) Oedi neu leihau eich Treth Enillion Cyfalaf os byddwch yn defnyddio enillion i brynu cyfranddaliadau heb eu rhestru mewn cwmnïau sydd wedi’u cymeradwyo ar gyfer EIS.
Cynllun Buddsoddiad Menter Seed (yn agor tudalen Saesneg) (SEIS) Peidiwch â thalu Treth Enillion Cyfalaf ar enillion hyd at £100,000 os byddwch yn defnyddio enillion i brynu cyfranddaliadau newydd mewn cwmnïau bach cam cynnar sydd wedi’u cymeradwyo ar gyfer SEIS.
Rhyddhad Treigl (yn agor tudalen Saesneg) Oedi talu Treth Enillion Cyfalaf os byddwch yn gwerthu cyfranddaliadau heb eu rhestru i ymddiriedolwyr Cynllun Cymhelliant Cyfranddaliadau (SIP) ac yn defnyddio’r elw i brynu asedau newydd.

Mae cyfranddaliadau’n ‘heb eu rhestru’ os ydynt mewn cwmni nad yw wedi’i restru ar Gyfnewidfa Stoc Llundain nac ar gyfnewidfa stoc gydnabyddedig dramor.