°Ç¸ç³Ô¹Ï

Fe gewch lythyr neu e-bost os bydd rhywun yn honni bod arnoch chi arian iddyn nhw. Mae’n rhaid i chi ymateb erbyn y dyddiad ar yr e-bost neu’r llythyr a gewch.

Dilynwch y cyfarwyddiadau yn yr e-bost neu’r llythyr. Dylech ymateb yn yr un modd ag y gwnaed yr hawliad, er enghraifft, dylech ymateb ar-lein os gwnaed yr hawliad ar-lein.

Ffyrdd o ymateb

Gallwch wneud y canlynol:

• talu’r swm llawn
• cynnig talu swm gwahanol (os ydych yn meddwl bod arnoch lai na swm yr hawliad)
• amddiffyn yr hawliad (os nad ydych yn meddwl bod arnoch unrhyw arian)

Os byddwch yn cynnig talu swm gwahanol a’i fod yn cael ei wrthod, efallai y bydd rhaid i chi roi rhagor o wybodaeth mewn gwrandawiad.

Gallwch ofyn am 14 diwrnod arall i ymateb os nad ydych yn talu’r swm llawn. Efallai y bydd rhaid i chi dalu mwy neu efallai y cewch ddyfarniad llys sirol (CCJ) os na fyddwch yn ymateb mewn pryd.

Gallwch hefyd wneud hawliad yn eu herbyn nhw (‘gwrth-hawliad’) os ydych yn meddwl bod arian yn ddyledus i chi ganddynt. Efallai y bydd rhaid i chi dalu ffi i’r llys.

Byddwch angen gwybod pa wasanaeth a ddefnyddiwyd i wneud yr hawliad. Gwiriwch eich e-bost neu lythyr os nad ydych yn siŵr.

Gallwch ddefnyddio ffurflen bapur i ymateb os na allwch ddefnyddio’r gwasanaeth ar-lein.

Os gwnaed yr hawliad gan ddefnyddio’r gwasanaeth Hawliadau am Arian yn y Llys Sifil Ar-lein

Bydd angen i chi greu cyfrif i ymateb i’r hawliad.

Byddwch angen eich rhif hawliad a chod diogelwch. Bydd eich rhif hawliad yn cynnwys ‘MC’.

.

Cymorth i ddefnyddio’r gwasanaeth Hawliadau am Arian yn y Llys Sifil Ar-lein

Cysylltwch â Hawliadau am Arian yn y Llys Sifil.

Os gwnaed yr hawliad gan ddefnyddio’r gwasanaeth Hawliadau am Arian Ar-lein

Byddwch angen rhif adnabod defnyddiwr Porth y Llywodraeth a chyfrinair i ymateb i’r hawliad. Os nad oes gennych rif adnabod defnyddiwr, gallwch greu un cyn i chi ymateb i’r hawliad.

Byddwch angen eich rhif hawliad. Bydd eich rhif hawliad yn 8 digid o hyd ac yn cynnwys llythrennau a rhifau.

.

Cymorth i ddefnyddio’r gwasanaeth Hawliadau am Arian Ar-lein

Cysylltwch â Hawliadau am Arian Ar-lein.

Ar ôl i chi ymateb

Cadwch brawf (er enghraifft, eich cofnodion banc neu dderbynneb gan yr hawlydd) i ddangos eich bod wedi talu.

Os byddwch yn cynnig talu swm gwahanol, bydd yr hawlydd yn penderfynu pa un a yw am ei dderbyn. Os byddwch yn amddiffyn yr hawliad, bydd yr hawlydd yn penderfynu pa un ai i barhau â’r hawliad neu ei dynnu’n ôl.

Os gwnaed yr hawliad gan ddefnyddio ffurflen bapur, dylech ymateb drwy’r post. Gallwch hefyd ddefnyddio ffurflen bapur i ymateb os gwnaed yr hawliad ar-lein ond nad ydych yn gallu defnyddio’r gwasanaethau ar-lein. Byddwch wedi cael llythyr gyda chyfarwyddiadau ar sut i ymateb.

Mae pa ffurflen y mae angen i chi ei llenwi yn dibynnu ai swm penodol ynteu swm amhenodol sy’n cael ei hawlio. Os ydych angen mwy o amser i ymateb i’r hawliad, lawrlwythwch a llenwch ffurflen N9.

Os yw’r hawliad am swm penodol

Lawrlwythwch a llenwch:

• ffurflen N9A i dalu’r cyfan neu ran o’r hawliad
• ffurflen N9B os nad ydych yn cytuno â’r hawliad

Os yw’r hawliad am swm amhenodol

Lawrlwythwch a llenwch:

• ffurflen N9D os nad ydych yn cytuno â’r hawliad
• ffurflen N9C os ydych angen gofyn i’r llys benderfynu faint sy’n ddyledus gennych, neu os ydych eisiau cynnig talu swm penodol

Ble i anfon y ffurflenni

Mae ble rydych yn anfon y ffurflenni yn dibynnu ar sut y gwnaed yr hawliad.

Os gwnaed yr hawliad gan ddefnyddio ffurflen bapur

Anfonwch y ffurflen i:

Os gwnaed yr hawliad gan ddefnyddio’r gwasanaeth Hawliadau am Arian yn y Llys Sifil Ar-lein

Bydd eich rhif hawliad yn cynnwys ‘MC’ os gwnaed yr hawliad gan ddefnyddio’r gwasanaeth Hawliadau am Arian yn y Llys Sifil Ar-lein.

I ymateb gan ddefnyddio ffurflen bapur, anfonwch y ffurflen i:

Os gwnaed yr hawliad gan ddefnyddio’r gwasanaeth Hawliadau am Arian Ar-lein

Bydd rhif eich hawliad yn 8 digid ac yn cynnwys llythyrau a rhifau os gwnaed yr hawliad gan ddefnyddio’r gwasanaeth Hawliadau am Arian Ar-lein.

I ymateb gan ddefnyddio ffurflen bapur, anfonwch y ffurflen i:

Cymorth i ymateb i hawliad drwy’r post

Os gwnaed yr hawliad gan ddefnyddio ffurflen bapur, cysylltwch â’r Ganolfan Busnes Sifil Cenedlaethol os ydych angen cymorth.

Os gwnaed yr hawliad ar-lein, cysylltwch â’r gwasanaeth ar-lein perthnasol am gymorth.

Ar ôl i chi ymateb

Cadwch brawf (er enghraifft, eich cofnodion banc neu dderbynneb gan yr hawlydd) i ddangos eich bod wedi talu.

Os byddwch yn cynnig talu swm gwahanol, bydd yr hawlydd yn penderfynu pa un a yw am ei dderbyn. Os byddwch yn amddiffyn yr hawliad, bydd yr hawlydd yn penderfynu pa un ai i barhau â’r hawliad neu ei dynnu’n ôl.

Cyfryngu yw pan fydd unigolyn proffesiynol diduedd (y cyfryngwr) yn helpu’r ddwy ochr i ddod i gytundeb. Mae’n gyfrinachol a gan amlaf bydd yn gyflymach ac yn rhatach na mynd i’r llys.

Os ydych yn gwrthwynebu hawliad gwerth £10,000 neu lai, dywedir wrthych bod yn rhaid i chi fynychu apwyntiad cyfryngu. Bydd y llys yn trefnu’r cyfryngu hwn. Mae’r gwasanaeth hwn yn rhad ac am ddim.

Os ydych yn gwrthwynebu hawliad gwerth mwy na £10,000:

• efallai y bydd y llys yn cynnig cyfryngu i chi - bydd y llys yn trefnu hyn
• gallwch drefnu cyfryngu annibynnol eich hun, os na fyddwch yn cael cynnig cyfryngu

Cyfryngu sydd wedi’i drefnu gan y llys

Bydd cyfryngwr o Wasanaeth Llysoedd a Thribiwnlysoedd EF (GLlTEF) yn siarad â chi ar wahân dros y ffôn i’ch helpu i ymchwilio opsiynau, trafod a chytuno ar setliad. Bydd yr apwyntiad yn para hyd at un awr.

Gallwch gael rhywun gyda chi yn yr apwyntiad cyfryngu. Er enghraifft, ffrind rydych yn ymddiried ynddynt, perthynas neu gyfreithiwr.

Os cawsoch gynnig apwyntiad cyfryngu, bydd y ddwy ochr angen cytuno iddo. Os bydd y ddwy ochr yn cytuno, cewch ddyddiad ac amser ar gyfer eich apwyntiad a gynhelir dros y ffôn.

Os dywedwyd wrthych bod rhaid i chi fynychu apwyntiad cyfryngu, cewch ddyddiad ac amser ar gyfer eich apwyntiad a gynhelir dros y ffôn.

Cysylltwch â’r gwasanaeth cyfryngu hawliadau bychain cyn eich apwyntiad:

• os oes gennych anabledd corfforol, meddyliol neu addysgol neu gyflwr iechyd hirdymor sy’n golygu bod angen cymorth arnoch yn ystod eich apwyntiad cyfryngu
• rydych yn agored i niwed (er enghraifft, rydych yn poeni am eich diogelwch)
• os oes gennych gwestiynau eraill am yr hawliad neu eich apwyntiad

Dylech gynnwys eich rhif hawliad pan fyddwch yn cysylltu â’r gwasanaeth cyfryngu hawliadau bychain, os oes gennych un.

Os na fyddwch yn mynychu eich apwyntiad cyfryngu

Os na fyddwch yn mynychu eich apwyntiad cyfryngu, byddwch fel arfer angen mynd i wrandawiad llys.

Gallwch barhau i geisio setlo’r achos y tu allan i’r llys gyda’r ochr arall, hyd at ddyddiad y gwrandawiad (er enghraifft, trwy gyfryngu annibynnol). Os gallwch setlo y tu allan i’r llys, ni fydd angen i chi fynychu’r gwrandawiad llys.

Os dywedwyd wrthych bod rhaid i chi fynychu apwyntiad cyfryngu, gall y barnwr eich cosbi os na fyddwch yn mynychu neu’n gwneud ymdrech i ddod i gytundeb. Gall sancsiynau gynnwys dileu eich achos neu orfod talu holl gostau’r llys hyd yn oed os byddwch yn ennill.

Os byddwch yn dweud wrth y llys pam na wnaethoch fynychu eich apwyntiad cyfryngu, bydd y barnwr yn ystyried eich rhesymau wrth benderfynu ar eich sancsiynau. Gallwch ddweud wrth y llys pam na wnaethoch fynychu:

• yn eich cyfrif Hawliadau am Arian ar-lein
• yn eich gwrandawiad llys

Os ydych eisiau i’ch rhesymau dros beidio â mynychu eich apwyntiad fod yn breifat, cysylltwch â’r llys ble bydd eich gwrandawiad. Efallai y dywedir wrthych i lenwi ffurflen N244 i ofyn i’r wybodaeth gael ei chadw’n breifat.

Cyfryngu annibynnol

Gallwch gael sesiynau cyfryngu gan ar gyfer hawliad am unrhyw swm. Mae yna .

Os yw’r hawliad am £10,000 neu lai, bydd yn rhaid i chi fynychu apwyntiad cyfryngu gan y llys.

Os byddwch yn dod i gytundeb

Byddwch yn gwneud cytundeb llafar yn yr apwyntiad cyfryngu. Mae’r cytundeb hwn yn rhwymol gyfreithiol, sy’n golygu bod rhaid i chi gydymffurfio ag ef. Byddwch yn cael gwybod telerau’r cytundeb mewn dogfen - gelwir y ddogfen hon yn gytundeb setlo.

Os bydd y naill ochr neu’r llall yn torri telerau’r cytundeb, yna gall yr ochr arall fynd i’r llys i ofyn am ddyfarniad neu wrandawiad.

Os na fyddwch yn dod i gytundeb

Bydd rhaid i chi fynychu gwrandawiad llys.

Ni allwch grybwyll beth ddigwyddodd yn ystod yr apwyntiad cyfryngu yn y llys.

Ni fydd rhaid i chi aros yn hirach am wrandawiad llys os byddwch yn mynychu apwyntiad cyfryngu yn gyntaf.

Efallai y bydd rhaid i chi roi mwy o wybodaeth mewn gwrandawiad os bydd eich cynnig yn cael ei wrthod neu os bydd cyfryngu yn aflwyddiannus.

Os cynhelir gwrandawiad, gallwch wneud y canlynol:

• cynrychioli eich hun
• talu i fargyfreithiwr neu gyfreithiwr eich cynrychioli
• gofyn i rywun eich cynghori yn y llys - nid oes rhaid iddynt fod yn gyfreithiwr
• gofyn i rywun siarad ar eich rhan - efallai y bydd angen i chi gael caniatâd y llys

Gellir cynnal eich gwrandawiad yn ystafell y barnwr neu mewn ystafell llys mewn llys sirol os yw eich hawliad am lai na £10,000. Efallai y cynhelir gwrandawiad mwy ffurfiol os yw’r hawliad am fwy o arian.

Ar ôl y gwrandawiad

Byddwch yn cael penderfyniad ar ddiwrnod y gwrandawiad. Hefyd, bydd y llys yn anfon copi o’r penderfyniad atoch yn y post.

Apelio yn erbyn y penderfyniad

Gallwch apelio yn erbyn y penderfyniad os ydych yn meddwl bod y barnwr wedi gwneud camgymeriad yn ystod y gwrandawiad. Rhaid i chi wneud y cais o fewn 21 diwrnod i’r penderfyniad gael ei wneud.

Darllenwch fwy am pa lys neu dribiwnlys y dylech apelio iddo.