°Ç¸ç³Ô¹Ï

Os ydych yn anhapus â phenderfyniad a wnaed gan lys ynadon, gallwch ei herio neu ofyn iddo gael ei adolygu (apelio).

Gallwch siarad â’ch cynrychiolydd cyfreithiol (os oes gennych un) neu gael help gan gynghorydd cyfreithiol cyn i chi herio penderfyniad llys ynadon.

Gofyn i’ch dirwy gael ei hadolygu

Gallwch ofyn i’ch dirwy gael ei hadolygu os ydych yn cael anhawster talu’r dirwy a gawsoch.

Gofyn i’r llys ail-agor eich achos

Gallwch ofyn i’r llys ail-agor yr achos:

• os ydych chi’n meddwl bod rhywun wedi rhoi eich manylion ar gam i’r heddlu neu’r llysoedd mewn perthynas â throsedd
• os nad oeddech yn gwybod am eich achos
• os nad oedd gan y llys yr holl wybodaeth am eich achos

Efallai y gellir adolygu eich dirwy os ydych eisiau lleihau:

• swm eich taliad rheolaidd
• cyfanswm y swm sy’n ddyledus gennych

Bydd angen i chi ddarparu tystiolaeth o’ch incwm megis slipiau cyflog neu brawf o lythyr budd-dal.

Os yw eich incwm wedi newid ers i chi gael eich dedfrydu, bydd angen i chi hefyd ddarparu tystiolaeth o’ch incwm ar ddyddiad eich dedfrydu.

Lleihau swm eich taliad rheolaidd

Gallwch ofyn i leihau swm eich taliad rheolaidd os na allwch ei fforddio. Efallai y cewch fwy o amser i dalu’r ddirwy.

Cysylltwch â’r llys neu’r ganolfan orfodi a nodir ar eich hysbysiad i leihau swm eich taliad rheolaidd.

Lleihau cyfanswm y swm sy’n ddyledus gennych

Gallwch ond wneud cais i leihau cyfanswm y swm sy’n ddyledus gennych os ydych yn ennill llai na £440 yr wythnos a naill ai:

• nid oedd y llys yn gwybod hyn pan roddodd y ddirwy i chi
• mae eich amgylchiadau ariannol wedi newid ers i chi gael y ddirwy

Os bydd y llys yn cytuno i leihau eich dirwy, gallwch gytuno ar swm y taliad rheolaidd newydd yr un amser.

Mae’n rhaid i chi wneud cais ar-lein i leihau cyfanswm y swm sy’n ddyledus gennych.

Efallai y bydd angen i chi fynychu gwrandawiad llys arall. Bydd y llys yn eich hysbysu os y cynhelir gwrandawiad.

Efallai y gallwch ofyn i’r llys ail-agor eich achos os rhoddodd rhywun eich enw i’r heddlu ynghylch trosedd na wnaethoch ei chyflawni.

Sut i ofyn i’r llys ail-agor eich achos

1. Ffoniwch eich heddlu lleol ar 101 i riportio na wnaethoch gyflawni’r drosedd.

2. Gwnewch gais ar-lein i ofyn i’r llys ail-agor eich achos. Bydd angen i chi ddarparu tystiolaeth i brofi nad chi oedd yr unigolyn a gyflawnodd y drosedd.

3. Bydd y llys yn penderfynu p’un a fydd yn ail-agor yr achos neu’n cysylltu â chi os bydd angen i chi gymryd unrhyw gamau pellach.

Os nad oeddech yn gwybod am eich achos, gallwch ofyn i’r llys ei ail-agor.

Mae’n rhaid i chi wneud pob un o’r canlynol:

• gwneud cais i’r llys
• gwneud datganiad cyfreithiol a elwir yn ‘datganiad statudol’
• mynychu gwrandawiad llys

Gwneud cais i’r llys

Mae’n rhaid i chi wneud cais ar-lein.

Bydd angen i chi ddarparu gwybodaeth am ble a phryd y cynhaliwyd eich gwrandawiad a sut y daethoch i wybod am eich achos llys.

Gwneud datganiad cyfreithiol

Bydd angen i chi wneud datganiad cyfreithiol yn dweud na chawsoch hysbysiad yn dweud wrthych am y cyhuddiadau.

Gallwch naill ai wneud y datganiad cyfreithiol:

• cyn y gwrandawiad llys gyda chynrychiolydd cyfreithiol megis cyfreithiwr - bydd rhaid i chi dalu i wneud hyn
• yn y gwrandawiad llys - mae hyn am ddim

Ar ôl i chi wneud cais

Os bydd y llys yn derbyn eich datganiad cyfreithiol, bydd yn ail-agor eich achos.

Gallwch dal fod yn euog o’r drosedd, hyd yn oed os nad oeddech yn gwybod am eich achos.

Gallwch ofyn i’r llys ail-agor eich achos:

• os na chafodd y llys y dogfennau i gefnogi eich achos
• os gwnaeth y llys gamgymeriad
• ni chawsoch gyfle i siarad â’r llys am eich achos

Efallai na fyddwch wedi siarad â’r llys os, er enghraifft, nid oeddech yn gwybod am y gwrandawiad neu roedd gennych reswm da dros beidio mynychu.

Bydd y llys yn penderfynu p’un a fydd yn ailagor eich achos.

Sut i ofyn i’r llys ail-agor eich achos

Mae’n rhaid i chi wneud cais ar-lein.

Gallwch wneud cais i herio penderfyniad y llys ynadon:

• os ydych eisiau gofyn i’r llys leihau swm dirwy
• rhoddodd rhywun eich manylion yn ffug i’r heddlu neu’r llysoedd
• nid oeddech yn gwybod am yr achos yn eich erbyn
• ni wnaethoch fynychu’r gwrandawiad, neu nid oedd gan y llys yr holl dystiolaeth

Gallwch wneud cais:

• dros y ffôn
• ar-lein

Fe ofynnir cwestiynau i chi ac fe ddywedir wrthych pa fath o gais y gallwch ei wneud. Gallwch wneud cais am ddim.

Cyn i chi ddechrau

Byddwch angen:

• eich rhif achos unigryw - gallwch ddod o hyd iddo ar eich llythyr hysbysiad, neu unrhyw lythyr gan y llys neu’r erlynydd
• rhif eich trwydded yrru, os yw eich achos yn ymwneud â throsedd gyrru
• tystiolaeth o’ch incwm (megis slipiau cyflog neu lythyr prawf o fudd-dal) os ydych yn gwneud cais i leihau cyfanswm swm eich dirwy
• unrhyw ddogfennau ychwanegol rydych eisiau uwchlwytho i gefnogi eich achos

Os nad yw eich rhif achos unigryw gennych, ffoniwch Canolfan Gwasanaethau’r Llysoedd a’r Tribiwnlysoedd.

Gwneud cais dros y ffôn

Cysylltwch â Chanolfan Gwasanaethau’r Llysoedd a’r Tribiwnlysoedd.

Gwneud cais ar-lein

Bydd yn cymryd tua 30 munud i wneud cais. Gallwch gadw eich cais a dod yn ôl ato yn hwyrach ymlaen.

Os oes arnoch angen cymorth i wneud cais

Os ydych angen cymorth, mae pwy y dylech gysylltu ag o yn dibynnu ar beth sydd ei angen arnoch.

Os ydych chi’n cael problemau technegol neu os ydych chi angen cyfarwyddyd ar sut i apelio:

Os nad oes gennych chi fynediad i’r rhyngrwyd, neu nid ydych yn teimlo’n hyderus yn defnyddio’r we:

Gallwch apelio i Lys y Goron os gwrthodwyd eich cais i:

• adolygu swm y ddirwy
• ail-agor eich achos yn y llys ynadon oherwydd nad oedd ganddynt yr holl wybodaeth

Sut i apelio

Lawrlwythwch a llenwch y ffurflen ‘Apelio i’r Llys y Goron sy’n berthnasol i’ch trosedd neu ddedfryd. Anfonwch y ffurflen drwy’r post neu e-bost. Mae’r cyfeiriad ar y ffurflen.

Os cafwyd chi’n euog mewn llys ynadon ond y cawsoch eich dedfrydu mewn Llys y Goron, dilynwch y rheolau ar gyfer apelio yn erbyn penderfyniad Llys y Goron.

Pryd i apelio

Fel arfer bydd angen i chi apelio o fewn 15 diwrnod gwaith i’r dyddiad y cawsoch eich dedfrydu.

Os byddwch yn apelio ar ôl 15 diwrnod gwaith, bydd angen i chi egluro pam bod eich apêl yn hwyr yn y ffurflen a darparu tystiolaeth. Efallai na fydd y Llys y Goron yn ystyried eich apêl hwyr.

Y gwrandawiad llys

Bydd y Llys y Goron yn gwneud penderfyniad am eich apêl mewn gwrandawiad. Efallai y bydd yn cynnal gwrandawiad rhagarweiniol i ddechrau i benderfynu sut y dylid rhoi’r dystiolaeth.

Fe gewch lythyr yn dweud wrthych pryd a ble bydd y gwrandawiad, neu wrandawiad rhagarweiniol, yn cael ei gynnal.

Beth fydd yn digwydd yn y gwrandawiad

Fe gewch gyfle i gyflwyno eich achos i’r barnwr a’r ynadon. Bydd cynrychiolwyr yr erlyniad yn cyflwyno’r achos yn eich erbyn.

Efallai y bydd y barnwr hefyd yn gofyn cwestiynau i chi yn ystod y gwrandawiad.

Fe ddywedir wrthych p’un a ydych wedi ennill yr apêl yn y gwrandawiad. Fe anfonir gopi o benderfyniad y barnwr atoch drwy’r post hefyd.

Stopio eich apêl

Gallwch wneud cais i stopio eich apêl cyn y gwrandawiad. Ni allwch ail-gychwyn eich apêl unwaith y bydd wedi cael ei stopio.

Anfonwch ‘hysbysiad rhoi’r gorau i apelio’ i’r llys ynadon ble y gwnaethoch anfon eich apêl ac i’r Llys y Goron lle y cynhelir eich gwrandawiad.

Mae’n rhaid i chi hefyd anfon copi at unrhyw bartïon eraill sy’n ymwneud â’r achos, er enghraifft yr erlynydd.

Os byddwch yn ennill eich apêl

Os byddwch yn ennill eich apêl yn erbyn eich euogfarn, ni fydd eich dedfryd yn bodoli mwyach. Efallai y gallwch wneud cais i gael iawndal.

Os byddwch yn ennill eich apêl yn erbyn eich dedfryd, bydd yn cael ei lleihau.

Efallai y bydd y llys yn penderfynu y gallwch gael ad-daliad am rhywfaint o’ch costau cyfreithiol, er enghraifft ffi eich cyfreithiwr.

Os byddwch yn colli eich apêl

Efallai y bydd eich dedfryd neu euogfarn wreiddiol yn newid.

Gwiriwch gyda’ch cynghorydd cyfreithiol os y gallwch apelio eto. Efallai y bydd rhaid i chi dalu ffioedd ychwanegol os byddwch yn gwneud hyn.