°Ç¸ç³Ô¹Ï

Skip to main content

Yswiriant Gwladol Gwirfoddol

Printable version

1. Trosolwg

Os na fyddwch yn talu Yswiriant Gwladol, mae’n bosibl y bydd gennych fylchau yn eich cofnod Yswiriant Gwladol. Gallai hyn fod oherwydd:

  • roeddech yn gyflogedig, ond ag enillion isel
  • roeddech yn ddi-waith ac nid oeddech yn hawlio budd-daliadau
  • roeddech yn cael credydau Yswiriant Gwladol am lai nag un flwyddyn dreth lawn
  • roeddech yn hunangyflogedig, ond ni wnaethoch dalu cyfraniadau o ganlyniad i elw bychan
  • roeddech yn byw neu’n gweithio y tu allan i’r DU

Mae’r canllaw hwn hefyd ar gael yn Saesneg.

Gall bylchau olygu na fydd gennych ddigon o flynyddoedd o gyfraniadau Yswiriant Gwladol er mwyn:

Mae’n bosibl y byddwch yn gallu talu cyfraniadau gwirfoddol i lenwi unrhyw fylchau ac ychwanegu at eich Pensiwn y Wladwriaeth.

Pwy na all dalu cyfraniadau gwirfoddol

Ni allwch dalu cyfraniadau gwirfoddol os yw’r canlynol yn berthnasol:

  • nid oes gennych fylchau yn eich cofnod Yswiriant Gwladol - oni bai eich bod yn cael credydau Dosbarth 3 ac yn gymwys i dalu cyfraniadau Dosbarth 2
  • rydych yn fenyw briod neu’n weddw sy’n talu Yswiriant Gwladol ar gyfradd is (yn agor tudalen Saesneg)
  • ³¾²¹±ð’r dyddiad cau ar gyfer talu cyfraniadau am y cyfnod sydd â bylchau wedi mynd heibio

Gwirio’ch cofnod am fylchau

Gwiriwch eich cofnod Yswiriant Gwladol i gael gwybod:

  • a oes gennych unrhyw fylchau
  • faint y bydd yn ei gostio i dalu cyfraniadau gwirfoddol
  • a fyddech yn elwa o dalu cyfraniadau gwirfoddol
  • a allwch dalu ar-lein

Os oes gennych fylchau yn eich cofnod Yswiriant Gwladol, gwiriwch a ydych yn gymwys i gael credydau Yswiriant Gwladol cyn penderfynu talu cyfraniadau gwirfoddol.

Cysylltwch â Chyllid a Thollau EF (CThEF) os ydych yn credu bod eich cofnod Yswiriant Gwladol yn anghywir.

Penderfynu a ydych am dalu cyfraniadau gwirfoddol

Nid yw cyfraniadau gwirfoddol bob amser yn cynyddu’ch Pensiwn y Wladwriaeth, er enghraifft os cawsoch eich contractio allan.

Os ydych o dan oedran Pensiwn y Wladwriaeth, gwiriwch ragolwg o’ch Pensiwn y Wladwriaeth i weld a fyddwch yn elwa o dalu cyfraniadau gwirfoddol. Gallwch hefyd gysylltu â Chanolfan Pensiwn y Dyfodol.

Os ydych wedi cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth, cysylltwch â’r Gwasanaeth Pensiwn i weld a fyddwch yn elwa o dalu cyfraniadau gwirfoddol.

Os ydych yn byw neu’n gweithio dramor a’ch bod dros oedran Pensiwn y Wladwriaeth, neu o fewn 6 mis o’i gyrraedd, cysylltwch â’r Ganolfan Pensiynau Rhyngwladol (yn agor tudalen Saesneg) i gael cyngor.

Pam efallai yr hoffech dalu cyfraniadau gwirfoddol

Mae’n bosibl y byddwch am dalu cyfraniadau gwirfoddol oherwydd:

Pobl hunangyflogedig gyda swyddi penodol

Nid yw rhai pobl yn cael eu cyfraniadau Dosbarth 2 wedi’u trin fel pe baent wedi’u talu, ond efallai y bydd y bobl hyn am dalu cyfraniadau gwirfoddol. Y rhain yw:

  • arholwyr, safonwyr, goruchwylwyr ac unigolion sy’n gosod cwestiynau arholiad
  • landlordiaid sy’n gymwys i dalu Yswiriant Gwladol Dosbarth 2
  • gweinidogion yr efengyl nad ydynt yn cael cyflog na thâl
  • unigolion sy’n gwneud buddsoddiadau – ond nid fel busnes a heb gael ffi na chomisiwn

2. Gwirio pa gyfraniadau Yswiriant Gwladol y gallwch eu talu

Dysgwch a allwch dalu cyfraniadau Yswiriant Gwladol gwirfoddol yn seiliedig ar bethau fel eich statws cyflogaeth, oedran, a ble’r ydych yn byw.

O 6 Ebrill 2026 ymlaen, ³¾²¹±ð’r rheolau wedi newid os ydych chi’n byw neu’n gweithio dramor (neu wedi gwneud yn flaenorol).

Os ydych yn gyflogedig

Gallwch dalu cyfraniadau gwirfoddol Dosbarth 3 os ydych yn gyflogedig ac ³¾²¹±ð’r ddau beth canlynol yn wir:

Os ydych yn hunangyflogedig

Gallwch dalu cyfraniadau gwirfoddol Dosbarth 2 neu Ddosbarth 3 os ydych yn hunangyflogedig a bod gennych naill ai:

  • incwm gros o £1,000 neu lai
  • incwm gros dros £1,000, ond gydag elw o lai na £7,105

Gallwch hefyd dalu cyfraniadau gwirfoddol Dosbarth 2 neu Ddosbarth 3 os ydych yn hunangyflogedig gyda swydd benodol. Mae hyn yn berthnasol os ydych yn un o’r canlynol:

  • yn arholwr, safonwr, goruchwyliwr neu berson sy’n gosod cwestiynau arholiad
  • yn landlord ac yn gymwys i dalu Yswiriant Gwladol Dosbarth 2
  • yn weinidog yr efengyl nad yw’n cael cyflog na thâl
  • yn berson sy’n gwneud buddsoddiadau – ond nid fel busnes, a heb gael ffi na chomisiwn

Mae cyfraniadau gwirfoddol yn cyfrif tuag at eich Pensiwn y Wladwriaeth a rhai budd-daliadau. Gallwch wirio pa fudd-daliadau y mae’ch cyfraniadau Yswiriant Gwladol yn cyfrif tuag atynt.

Os ydych yn gyflogedig ac yn hunangyflogedig

Gallwch wirio rhagolwg o’ch Pensiwn y Wladwriaeth i weld a fyddwch yn elwa o dalu cyfraniadau gwirfoddol os:

  • ydych yn ennill llai na £129 o gyflogaeth
  • oes gennych elw sy’n llai na £7,105 o hunangyflogaeth

Gallwch hefyd gysylltu â Chanolfan Pensiwn y Dyfodol i wirio a oes gennych fwlch yn eich cyfraniadau Yswiriant Gwladol, ac i gael gwybod a fyddai o fudd i chi wneud taliad.

Os ydych chi dros oedran Pensiwn y Wladwriaeth, bydd angen i chi gysylltu â’r Gwasanaeth Pensiwn i wirio a oes gennych fwlch. Byddant hefyd yn gallu rhoi gwybod i chi a fydd o fudd i chi wneud taliad.

Os ydych yn ddi-waith

Gallwch dalu cyfraniadau Dosbarth 3 gwirfoddol os ydych yn ddi-waith a bod y ddau beth canlynol yn wir:

  • nid ydych yn hawlio budd-daliadau
  • nid ydych yn cael credydau Yswiriant Gwladol

Os ydych dros oedran Pensiwn y Wladwriaeth

Os ydych wedi cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth (yn agor tudalen Saesneg) ac am lenwi bylchau yn eich cofnod Yswiriant Gwladol, gallwch dalu:

Cael help i gyfrifo pa gyfraniadau Yswiriant Gwladol y gallwch eu talu

Defnyddiwch y i gael gwybod:

  • a allwch dalu cyfraniadau Yswiriant Gwladol
  • pa fath o gyfraniadau gwirfoddol y gallwch eu talu

3. Os ydych yn byw neu’n gweithio dramor (neu wedi gwneud yn flaenorol)

Mae’r rheolau ynghylch pa gyfraniadau Yswiriant Gwladol y gallwch eu talu yn dibynnu ar y flwyddyn dreth yr oeddech yn byw neu’n gweithio dramor.

Os ydych yn talu am y flwyddyn dreth 2025 i 2026 neu cyn hynny

I dalu cyfraniadau Yswiriant Gwladol Dosbarth 2 neu Ddosbarth 3 gwirfoddol, mae’n rhaid i’r naill neu’r llall o’r canlynol fod yn berthnasol:

  • roeddech wedi byw yn y DU am 3 blynedd yn olynol
  • roeddech yn talu cyfraniadau (neu roedd eich cyfraniadau Dosbarth 2 yn cael eu trin fel pe baent wedi’u talu) am o leiaf 3 blynedd

I dalu cyfraniadau Dosbarth 2 gwirfoddol, mae’n rhaid i’r ddau beth canlynol fod yn berthnasol hefyd:

  • roeddech yn gweithio yn y DU yn syth cyn gadael
  • rydych yn gweithio dramor (neu wedi bod yn gweithio tra roeddech dramor)

Os cawsoch eich effeithio gan arweiniad anghywir gan CThEF (2017-2019)

Rhwng mis Tachwedd 2017 a mis Ebrill 2019, roedd arweiniad CThEF yn anghywir. Nododd yr arweiniad fod yn rhaid i’r holl amodau hyn fod yn wir. Os na wnaethoch gais neu os gwrthodwyd eich cais o ganlyniad i hyn, mae’n bosibl y byddwch yn gallu talu ar y cyfraddau gwreiddiol. Esboniwch eich sefyllfa pan fyddwch yn gwneud cais i dalu’r cyfraniadau.

Os ydych yn talu ar gyfer blwyddyn dreth 2026 i 2027 ymlaen

Ni allwch dalu cyfraniadau Yswiriant Gwladol Dosbarth 2 gwirfoddol ar gyfer amser a dreuliwyd dramor.

Gallwch wneud cais i dalu cyfraniadau Dosbarth 3 ar gyfer amser a dreuliwyd dramor ar ôl 5 Ebrill 2026 os yw’r naill neu’r llall o’r canlynol yn berthnasol:

  • roeddech wedi byw yn y DU am 10 mlynedd yn olynol
  • rydych wedi talu cyfanswm o 10 mlynedd o gyfraniadau Yswiriant Gwladol cymhwysol

Mae cyfraniadau Yswiriant Gwladol cymhwysol yn cynnwys y canlynol:

  • cyfraniadau Dosbarth 1, 2 neu 3 a dalwyd, neu a ystyrir fel pe baent wedi’u talu, tra yn y DU
  • cyfraniadau Dosbarth 1 neu 2 a dalwyd, neu a ystyrir fel pe baent wedi’u talu, tra’n gweithio dramor o dan Gytundeb Nawdd Cymdeithasol
  • cyfraniadau Dosbarth 1 a dalwyd gan weithwyr sy’n gweithio dramor am y 52 wythnos gyntaf dramor
  • cyfraniadau Dosbarth 2 a dalwyd gan weithwyr datblygu gwirfoddol

Nid yw cyfraniadau Yswiriant Gwladol cymhwysol yn cynnwys y canlynol:

Os gwnaethoch gais cyn 6 Ebrill 2026

Mae’n bosibl y gallwch dalu cyfraniadau Yswiriant Gwladol Dosbarth 3 ar gyfer cyfnodau a dreuliwyd dramor gan ddefnyddio’r rheolau blaenorol (a ddaeth i ben ar 5 Ebrill 2026). Mae’r rheolau hyn yn gofyn am 3 blynedd o breswylio parhaus yn y DU neu o dalu cyfraniadau Yswiriant Gwladol, yn hytrach na 10 mlynedd.

Mae’n rhaid i’r canlynol i gyd fod yn wir hefyd:

  • gwnaethoch gais i dalu cyfraniadau Dosbarth 2 neu Ddosbarth 3 gwirfoddol ar gyfer blynyddoedd treth 2024 i 2025 neu 2025 i 2026 ar neu cyn 5 Ebrill 2026
  • rydych yn talu neu wedi talu’r cyfraniadau gwirfoddol y gwnaethoch gais amdanynt ar neu cyn 5 Ebrill 2027
  • rydych yn gwneud cais i dalu cyfraniadau Dosbarth 3 ar gyfer blwyddyn treth 2026 i 2027 ar neu cyn 5 Ebrill 2027

Ni fydd y rheolau hyn yn berthnasol pan fyddwch yn dychwelyd i fyw neu weithio yn y DU.

Sut i dalu cyfraniadau

Gallwch wneud cais i dalu cyfraniadau Yswiriant Gwladol gwirfoddol ar gyfer amser a dreuliwyd dramor gan ddefnyddio’r ffurflen CF83.

Cael gwybod beth i’w dalu

Os nad ydych wedi cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth, gallwch wirio rhagolwg o’ch Pensiwn y Wladwriaeth neu gysylltu â Chanolfan Pensiwn y Dyfodol i weld a fyddwch yn elwa o dalu cyfraniadau gwirfoddol.

Os ydych wedi cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth, neu os byddwch yn cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth yn ystod y 6 mis nesaf, cysylltwch â’r Ganolfan Pensiynau Rhyngwladol (yn agor tudalen Saesneg). Byddant yn gwirio a oes gennych fwlch yn eich cyfraniadau Yswiriant Gwladol ac yn rhoi gwybod i chi faint sydd angen i chi ei dalu.

4. Cyfraddau

Y cyfraddau ar gyfer blwyddyn dreth 2026 i 2027 yw:

  • £3.65 yr wythnos ar gyfer Dosbarth 2
  • £18.40 yr wythnos ar gyfer Dosbarth 3

Fel arfer, byddwch yn talu’r gyfradd bresennol pan fyddwch yn gwneud cyfraniad gwirfoddol.

Pan fyddwch yn talu cyfraddau gwahanol

Os ydych yn talu cyfraniadau Dosbarth 2 ar gyfer y flwyddyn dreth flaenorol, neu gyfraniadau Dosbarth 3 ar gyfer y 2 flwyddyn dreth flaenorol, byddwch yn talu’r gyfradd wreiddiol ar gyfer y blynyddoedd hynny:

Os ydych yn talu ar gyfer blynyddoedd cynharach, byddwch yn talu’r gyfradd 2026 i 2027.

Os oes gennych fath penodol o swydd

Byddwch yn talu cyfradd Dosbarth 2 (yn agor tudalen Saesneg) arbennig os ydych yn un o’r canlynol:

  • pysgotwr cyfran
  • gweithiwr datblygu gwirfoddol

5. Sut a phryd i dalu

Os ydych yn byw yn y DU, dysgwch sut i wneud y canlynol:

Os ydych yn byw neu’n gweithio y tu allan i’r DU

Os ydych yn byw neu’n gweithio dramor (neu wedi gwneud yn flaenorol), dysgwch beth sydd angen i chi ei wneud cyn talu cyfraniadau Yswiriant Gwladol gwirfoddol.

Dyddiadau cau

Gallwch ond talu cyfraniadau Yswiriant Gwladol gwirfoddol ar gyfer y 6 blwyddyn flaenorol yn unig. Bob blwyddyn, y dyddiad cau yw 5 Ebrill.

Er enghraifft, mae gennych hyd at 5 Ebrill 2032 i lenwi’r bylchau ar gyfer blwyddyn dreth 2025 i 2026.

Gallwch ddarllen yr arweiniad neu gael help i benderfynu a ddylech dalu cyfraniadau gwirfoddol i lenwi unrhyw fylchau.

Cael help

Cysylltwch â Chyllid a Thollau EF (yn agor tudalen Saesneg) (CThEF) os oes gennych gwestiynau am Yswiriant Gwladol gwirfoddol.